Met reacties.

Mantelzorgplicht voor iedereen?
08-09 2010 Door: Marty P.N. Kerkhof
Bericht in “Zorg en Welzijn”.

De zorg wordt onbetaalbaar. Hoog tijd dat er een mantelzorgplicht komt, net als in Griekenland en Duitsland. Familie, vrienden en naasten moeten dan voor ouderen en zieken zorgen. Ook jonggepensioneerden hebben hierin een taak. Een goed idee?

Pro
‘Sinds ik in een column het idee van een mantelzorgplicht op tafel heb gelegd, ben ik er steeds meer van geporteerd geraakt. Als samenleving staan we voor twee grote problemen: de enorme staatsschuld die moet worden opgelost en de vergrijzing. Zoals het nu gaat, lopen we tegen een kolossaal arbeidstekort aan. In 2050 gaat het al om 1.200.000 arbeidskrachten. In de zorg gaat dit dubbel spelen: enerzijds zullen er meer beroepskrachten uitstromen dan er bijkomen, anderzijds wordt de behoefte aan zorg almaar groter.
De verwachting is dat er in 2025 in de zorg 470.000 vacatures zijn. Daar komt nog bij dat door alle bureaucratie en regels de ziel, zoals ik dat noem, uit de zorg gegaan is. Door de enorme werkdruk hebben de professionals steeds minder tijd voor de sociale kant van hun beroep. Mijn voorstel komt hier op neer: ouderen met een zwaar beroep mogen, met een volledige AOW, eerder dan de beoogde 67 jaar stoppen met werken. Maar als een soort tegenprestatie vragen we ze mantelzorg te verlenen aan ouderen die niet meer zo fit zijn en om een wandelingetje of gesprekje verlegen zitten. De professionals in de zorg kunnen dan de medische en huishoudelijke taken voor hun rekening blijven nemen, terwijl die jonggepensioneerden zich ontfermen over de sociale kant van de zorg. Gerenommeerde arbeidsmarkteconomen als Jules Theeuwes en Arjan Heyma hebben dit idee trouwens ook omarmd.’
Chris Baggerman, coördinator arbeidsvoorwaardenbeleid
Reformatorisch Maatschappelijke Unie.

Contra
‘Wij zijn daar niet vóór. De praktische reden is dat er nu al drieënhalf miljoen Nederlanders als mantelzorger actief zijn voor een naaste. En meer dan een miljoen van hen doet dat langdurig én intensief. Dat wil zeggen, minstens acht uur per week en langer dan drie maanden. Wat heeft een plicht voor zin als er al zoveel mantelzorg vrijwillig wordt gegeven? Maar er is ook een principiële reden waarom wij ertegen zijn. In tegenstelling tot de formele zorg in verzorgings- en verpleeghuizen, kent de mantelzorg geen agenda. Mensen doen het uit liefde of betrokkenheid. Ze zien het als een morele plicht om iemand uit hun eigen sociale netwerk te ondersteunen. Als je er een plicht van maakt, verlies je dat allemaal en maak je er via een omweg eigenlijk formele zorg van. Met alle gevolgen van dien, qua regels, verantwoording en controle.
Nee, in plaats van een mantelzorgplicht bepleiten wij juist betere facilitering van de mantelzorg en de mantelzorgers. Mensen willen vaak wel, maar kunnen niet altijd. Doe wat aan de administratieve rompslomp waar mantelzorgers mee te maken hebben. Neem obstakels om werk en zorg te combineren weg. En voer, in navolging van bijvoorbeeld Schotland en Ierland, de mogelijkheid in van respijt – zeg maar een ondersteunende time-out. Zodat mantelzorgers niet zo snel door hun hoeven zakken. Nu zijn 450.000 mantelzorgers zwaar overbelast.’
Jancor de Boer, directeur Mezzo, Landelijke Vereniging voor Mantelzorgers en Vrijwilligerszorg.