Samen met een aantal bij de mantelzorgcontacthyve aangesloten mantelzorgers is een lijst kenmerken van de mantelzorg(er) opgesteld. Een diverse lijst, zoals de mantelzorg divers is. Deze lijst kan ongetwijfeld verder worden uitgebreid. Reageer aub als jij dat kunt en wilt.

Dankzij deze lijst kan hopelijk verder gewerkt worden aan het proces van het herkennen, erkennen, informeren en waarderen van de mantelzorgers in Nederland.

De mantelzorger helpt, verzorgt, regelt,verpleegt en doet haar/zijn andere werk.

Mantelzorg en de mantelzorger.

Omschrijving:
Mantelzorg is: de zorg die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt geboden aan een zorgvrager. De zorg wordt verleend door een of meer personen uit de directe omgeving van de hulpbehoevende, waarbij die voortvloeit uit de sociale relatie.
Kenmerkend voor deze zorg is, dat het reeds langere tijd, (meestal al voor dat de indicatiestelling plaatsvindt), uitgevoerd wordt. Met als verwachting dat de geboden zorg nog (veel) langere tijd gaat voortduren. Het protocol ‘gebruikelijke zorg’ bij indicatiestelling t.a.v. de zorgvrager is in deze situatie overbodig. De mantelzorg overstijgt de gebruikelijke zorg.
Een indicatie t.a.v. de zorgbiedende mantelzorger-zelf kan soms wel noodzakelijk zijn.

Leeftijd:       van 8 tot 88 en ouder.
                   Voornamelijk vrouwelijk (ruim 60%).

 
Sinds:          mantelzorg is er waarschijnlijk vanaf de eerste mens (Eva?)
                   tot: waarschijnlijk de laatste mens (vrouw?).
 
Kwaliteiten: je bent: huisvrouw/-man; scholier/student; beambte; werkgever/
werknemer bedrijfsleven; gepensioneerd; partner; kind; ouder; vriend(in); buur.
 
Draagkracht: liefde, doorzettingsvermogen, kunnen afzien, waardering.
De mantelzorger geeft blijk van karakter en zal als doorzetter niet gauw opgeven.
 
Aanvang:     meestal onverwacht: na ongeval, infarct; geboorte kind met beperking(en); overlijden van zorgend gezins-/familielid.
                   Bij morele verantwoordelijkheid tijdens ouderdomsverschijnselen van (schoon-)vader/moeder; medeverantwoordelijkheid bij broertje/zusje met beperking.
 
Beëindiging:  meestal na overlijden van de verzorgde of verzorger. (levenslange zorg).
 
Opleiding:   geen.
Na verloop van tijd / na afloop: ervaringsdeskundigheid, praktijkervaring met als gevolg een uitgebreide kennis en vaardigheid t.a.v. de eigen zorgtaak.
 
Voorbereiding: in de meeste geval : nihil.
Mogelijkheden tot gezins- c.q. familievoorbereiding bij naderende dementie, Alzheimer, Korsakof, geboorte van kind met beperking(en).
 
Plaats:         thuis; in de woning van de zorgvrager (dichtbij of ver weg); in een instelling, ziekenhuis of tehuis.
 
Vormen:      jonge mantelzorgers: ± 8 t/m 11 jr., 12 t/m 17 jr., 18 t/m 23 jr.
Vrouwen (64 %): partner, (schoon-)dochter, zus, moeder, oma, buurvrouw, vriendin. 
Mannen (36 %): partner, (schoon-)zoon, broer, vader, opa, buurman, vriend.
Ouders van kinderen met een beperking zien zichzelf niet als mantelzorger, maar zijn het wel.
 
Invulling:     jonge mantelzorgers: zorgtaak naast studie en andere gezinstaken.
Werkende mantelzorgers: zorgtaak combineren met betaalde arbeid of / en gezinstaken.
Oude(re / gepensioneerde mantelzorgers: aanpassen aan ongedachte dag- en nachtindeling, lichamelijke mogelijkheden onderkennen.
 
financiering: Geen salariëring.
 
Waarde:      Alle geboden mantelzorg (75% van de zorg aan chronisch zieken, invaliden en ouderen met zorgvragen) hoeft niet door professionals gegeven te worden. Berekende uitgespaarde totaalwaarde 11 miljard euro p.j.
 
Waardering: immaterieel. Dankbaarheid en liefde van de verzorgde. Andere  
gezins- en familieleden zijn je ook vaak wel dankbaar. Erkenning als kanjer.
Krijgt tijdens én na de mantelzorgperiode (te) weinig waardering van de buitenwereld en overheden (door gebrek aan kennis over uitvoering mantelzorg). Overheden maken gebruik van mantelzorg als goedkope en niet-verplichtende vervanging voor professionele zorg.
 
Belastend:  mantelzorg kan (ernstig) belastend zijn op fysiek, psychisch, financieel en/of sociaal gebied. Verzwaart de studie van jonge mantelzorgers.
 
kosten:        mantelzorg wordt niet betaald, maar kan wel veel kosten:
Reiskosten, meebetalen eigen risico, tijd, arbeidsuren, verlies aan    betaalde werkuren, afzien van promoties, ontslag. Kan wel financieel mede aansprakelijk worden gesteld. Er wordt geen pensioen mee opgebouwd en veroorzaakt vaak lager pensioen dan bij volledige betrekking in loondienst.
 
Vergoeding: in sommige gevallen kan met een pgb werktijd betaald worden.
                    Niet altijd aanbevelenswaardig.
 Mantelzorgkennis kan niet omgezet worden in financiële beloning tijdens de zorgperiode.
 
Gevaren:      overbelasting, kosten, gezinsproblemen, sociale problemen-( vermindering participatie),    mishandeling (van 2 kanten), geïsoleerd raken binnen familie en van sociale contacten. Als vanzelfsprekend (moeten) meewerken in de instelling waar de verzorgde verblijft.
                    Mantelzorg is onverzekerde zorg.(Kan zijn ondergebracht bij de gemeentelijke vrijwilligersverzekering /even na-kijken dus)
 
Ondersteuning: hulp / afwisseling door familieleden, vrienden, buren.
                    Lotgenotencontact/DCMN. Respijtzorg. Financiële- / sociale tegemoetkoming. Arbeids- en praktijkoverleg. Voorlichting en overleg. Overzicht steun in 2007 door SCP.
 
Ondersteunende organisaties: mantelzorgsteunpunten. Mezzo mantelzorglijn (0900-2020496). Mantelzorgmakelaars. MEE. Gemeentelijke Wmo(-raad). Enkele patiëntenorganisaties.
 
Wmo:           Wet maatschappelijke ondersteuning (met elkaar voor elkaar): cl.4:mantelzorg en zorgvrijwilligers. Kan per gemeente (en dus Wmo-Raad) sterk verschillen qua opvatting, waardering, uitwerking, facilitering.
 
Problemen: onbegrip bij gezin, familie en collega’s. Bureaucratie bij ambtenaren Wmo, medewerkers indicatie (Ciz – adminstratie). Arbeidsmarkt en onbegrip werkgevers, onderwijzend personeel (jonge mantelzorger). Financiën. Behandeling zorgvrager in inrichting. Behandeling mantelzorger in inrichting. Afstand en reiskosten naar verzorgde.
 
Werkomstandigheden: mantelzorg kan bestaan uit van langlopende eenvoudige, kortdurende (zorg)werkzaamheden enkele malen per week tot intensieve aanwezigheid, zorg en verpleging gedurende langlopende periodes van 24 uur per dag , 7 dagen per week waarbij geen vrije dagen, ook niet op zondagen en feestdagen
 
Medewerking:  van familieleden, buren, thuiszorg, Wmo-raad, contactpunt - en steunpunt mantelzorg (consulent), mantelzorgmakelaar, Mezzo, onderwijzend en o.o.p. personeel t.a.v. jonge mantelzorgers en v.w.b. kinderen met beperking, personeel in inrichtingen (na opname zorgvrager).

 
Verzuchting:     
" Als één van je schoonouders erg dement is, dan zou je soms wel eens nooit getrouwd willen zijn."